Ode

Een kleine ode aan het grootste idee

Een kleine ode aan het grootste idee

Dit is een ode aan misschien wel het grootste idee van allemaal: God. In ieder geval als we Anselmus van Canterbury mogen geloven. In zijn…

Ode

De gevaren van specialisatie

De gevaren van specialisatie

Apart from detail, and apart from system, a philosophic outlook is the very foundation of thought and of life. The sort of ideas we attend…

Ode

Waarheid, waar ben je?

Waarheid, waar ben je?

De waarheid heeft het zwaar in dit post-truth era. Tot grote vreugde van autocratische brulapen leven we in een tijd waarin spectaculaire onzin wint van…

Ode

Deze zin is niet bewijsbaar

Deze zin is niet bewijsbaar

Groots idee: De onvolledigheidsstellingen van Gödel In de wiskundige logica is er een groot verschil tussen uitspraken die waar zijn en uitspraken die we daadwerkelijk…

Ode

De citadel en het verkeerslicht

De citadel en het verkeerslicht

Stiekem is dit een ode aan twee grootse ideeën, die gaan over dezelfde vraag: hoe bepaal je “hoe vrij” iemand is? In zijn beroemde essay…

Ode

Technologie is niet waarde-neutraal

Technologie is niet waarde-neutraal

Technologie werd tot halverwege de 20e eeuw gezien als een neutraal instrument. Met een hamer, bijvoorbeeld, kun je op een spijker slaan maar ook op…

Ode

Zelfbedrog is niet bijzonder

Zelfbedrog is niet bijzonder

Mensen houden zichzelf voor de gek: ons eigen gedrag weten we altijd te rechtvaardigen en vervelend nieuws krijgt steevast een andere interpretatie. Dát mensen zichzelf…

Ode

Metaforen die ons vormen

Metaforen die ons vormen

In 2016 sprak Wilders in de Tweede Kamer over ‘een asieltsunami’ van ‘testosteronbommen’. Sindsdien lijken deze termen gemeengoed. Waarin zit de functie en kracht van…

Ode

‘Soft-Headed Girl Stuff’ of filosofie?

‘Soft-Headed Girl Stuff’ of filosofie?

Lange tijd was racisme geen enkel probleem. Maar ook de meest hardnekkige ideeën kunnen veranderen. Wanneer je vanuit een nieuw perspectief over een bestaand ­–…

Ode

Speciesisme is fout

Speciesisme is fout

Als hond Pip naar de dierenarts gaat krijgt ze een verdoving als er een ingreep wordt gedaan. En als we horen dat haar baasjes haar…

Ode

De oorspronkelijke positie van John Rawls

De oorspronkelijke positie van John Rawls

Beeld je in dat je aan extreem, maar tijdelijk geheugenverlies lijdt. Er ligt, als het ware, een sluier van onwetendheid over je geheugen. Je weet…

Ode

Kaas door Willem Elsschot

Kaas door Willem Elsschot

Als kind haatte ik lezen. Ik kon maar niet begrijpen waarom mensen een boek ter hand nemen terwijl er ondertussen heel wat andere zaken te…

Ode

Hannah Arendt's 'Het zionisme bij nader inzien'

Hannah Arendt's 'Het zionisme bij nader inzien'

“Het zionisme bij nader inzien” (1978) van de Joodse Duits-Amerikaanse filosofe Hannah Arendt (1907-1975) is om meerdere redenen bijzonder. Vol verbazing constateerde ik hoe visionair…

Ode

De spiermannen van Vesalius

De spiermannen van Vesalius

In 1547 wordt Rudolph Snellius geboren te Oudewater. Deze hoogleraar in de wiskunde en oude talen te Leiden is zelf een leerling van de Duitse…

Ode

Persoonlijke Notities door Marcus Aurelius

Persoonlijke Notities door Marcus Aurelius

‘Persoonlijke notities’ staat vol adviezen van Marcus Aurelius, Romeins keizer en stoïcijn, aan zichzelf. Hoewel hij de notities in de tweede eeuw tijdens veldtochten optekende,…

Ode

Filosofie begint bij jezelf

Filosofie begint bij jezelf

In Ongoingness: The End of a Diary (2015) deelt essayist Sarah Manguso haar bespiegelingen over haar obsessieve dagboekschrijverij gedurende haar volwassen leven. Hoe ze in…

Ode

Leven in een tweedimensionale wereld

Leven in een tweedimensionale wereld

Stel u voor dat we in een wereld leven die louter tweedimensionaal is. Hoe gaat dat? Hoe onderscheiden we de dingen? Hoe bewegen we ons…

Ode

De tweede sekse door Simone de Beauvoir

De tweede sekse door Simone de Beauvoir

Onlangs was ik te gast in Bar de Beauvoir, een programma op radiozender Klara, live vanuit De Singel in Antwerpen met als thema het feminisme…

Ode

Aanvaard dat je niet alles kunt zijn

Aanvaard dat je niet alles kunt zijn

Het leven van een kluizenaar of activist, politicus, of voltijds ouder van vier kinderen, alle zijn waardevol. Dat inzicht daagt soms uit. Een ander leven…

Ode

Al lachend zegt de filosoof de waarheid

Al lachend zegt de filosoof de waarheid

Als filosofie de kunst van de twijfel is, is de Poolse filosoof Leszek Kolakowski een onbetwiste grootmeester. Kolakowski bracht een groot deel van zijn leven…

Ode

Erkenning opeisen als daad van verzet

Erkenning opeisen als daad van verzet

Judith Butler heeft vooral naam gemaakt met boeken die de zogenaamde natuurlijkheid van gendercategorieën onderuithalen, zoals in Gender Trouble (1990). In Excitable Speech (1997) boog…

Ode

Wetenschappelijke revoluties

Wetenschappelijke revoluties

Haal eens een boek vanonder het stof. “De structuur van wetenschappelijke revoluties” van Thomas Kuhn. We schrijven halfweg de twintigste eeuw. Iemand komt op het idee…

Ode

Het recht om te geloven

Het recht om te geloven

Wie wordt opgeleid tot wetenschapper wordt een gezond respect voor bewijsmateriaal bijgebracht. Data zijn heilig, bronverwijzing is onontbeerlijk. Deze opvatting is van grote waarde gezien…

Ode

Charles Taylor’s “Ontology”

Charles Taylor’s “Ontology”

Ga er maar aan staan. Het is 1959, de bloeitijd van de analytische taalfilosofie. Je bent 28 jaar, geschoold in het Angelsaksische Oxford maar eigenlijk…

Ode

“The Embodied Mind” door Varela, Thompson & Rosch

“The Embodied Mind” door  Varela,  Thompson & Rosch

Begin jaren negentig ontwaren Francisco J. Varela, Evan Thompson en Eleanor Rosch een ernstig geval van bijziendheid in de cognitieve wetenschappen. Volgens het klassiek cognitivisme…

Ode

Saul Kripke, “Naming and Necessity”

Saul Kripke, “Naming and Necessity”

Elke aflevering van het MTV-programma Catfish draait om een persoon die na jarenlange persoonlijke chats, mailtjes en telefoongesprekken verliefd geraakt is op iemand die hij…

Ode

Reason and Morality door Alan Gewirth

Reason and Morality door Alan Gewirth

Belangrijke filosofische boeken hebben vaak onbescheiden titels: Grundlegung zur Metaphysik der Sitten. The Methods of Ethics. A Theory of Justice. Hetzelfde geldt voor Alan Gewirth’s…

Ode

The claim of reason door Stanley Cavell

The claim of reason door Stanley Cavell

Net zoals Cavell geen doorsnee filosoof is, is The Claim of Reason (1979) geen doorsnee werk. Wie afgaand op de (onder)titel een nauwgezette exegese van de…

Ode

Het 8ste boek van Plato’s Republiek

Het 8ste boek van Plato’s Republiek

Vergeten is Plato’s De Republiek niet. Het is misschien wel het bekendste werk van de bekendste filosoof in de wereldgeschiedenis. Toch vermoed ik dat zelfs…

Ode

Brief aan Menoeceus door Epicurus

Brief aan Menoeceus door Epicurus

In Jamaica is er een clothing-optional all-inclusive resort dat Hedonism heet. Het is daarom belangrijk dat als je op publieke plekken naar ‘hedonism’ googelt, je…

Ode

The faces of injustice door Judith Shklar

The faces of injustice door Judith Shklar

Door: Anne Polkamp (KU Leuven) Vroeger—jaren geleden, maar niet zo veel als ik zou willen—stond ik zelden stil bij het feminisme en deed ik protesten tegen…

Ode

Insurgencies van Antonio Negri

Insurgencies van Antonio Negri

Door: Nora Timmermans (KU Leuven) Het politiek filosofisch werk van de Italiaanse marxist Antonio Negri wordt wat stiefmoederlijk behandeld in academische kringen: er wordt weliswaar…

Ode

Juan Luis Vives

Juan Luis Vives

Door: Ronald Tinnevelt (Radboud Universiteit Nijmegen) ‘En zoals het voor een gezinshoofd een schande is toe te laten dat in zijn rijke huishouden iemand honger…

Ode

Self-interpreting Animals van Charles Taylor

Self-interpreting Animals van Charles Taylor

Ik sprak laatst met een aantal psychologen over de status van de psychologie als wetenschap. “Waarom is het zo moeilijk om fatsoenlijke voorspellingen en verklaringen…